تحلیل شنیدنی مهرداد پازوکی درباره قطعه نژبیر عرفان کنعانی | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ مهرداد پازوکی، آهنگساز، رهبر ارکستر و نوازنده باسابقه کمانچه، به بهانه انتشار و موفقیتهای اخیر اثر جدید عرفان کنعانی، یادداشتی تخصصی منتشر کرد. او در این متن، قطعه نژبیر عرفان کنعانی را از زوایای محتوایی و ساختاری مورد نقد و بررسی قرار داده و به پتانسیلهای این اثر برای ایجاد پیوند میان فرهنگهای مختلف اشاره کرده است.
تحلیل درونمایههای هنری در موسیقی عرفانی
پازوکی در ابتدای یادداشت خود، بدون توجه به نام قطعه، بر جوهره موسیقی تأکید کرد و نوشت: «آنچه که مورد توجه من قرار گرفت تا نقدی بر آن ارائه کنم، قطعهای با نام «نژبیر» است. فارغ از اینکه نام قطعه موسیقی بخواهد توجهی را جلب کند و اینکه چه معنایی داشته باشد، به محتوا و درونمایه و عملکرد آن میپردازم. چرا که آغاز هر گونه برداشت و واکنش جدی، از مبنای رویکردهایی به جوهر موسیقی یا به عبارتی همان درونمایههای موسیقی شکل میگیرد.»
این آهنگساز پیشکسوت معتقد است که این سبک موسیقی توانایی بالایی در برقراری ارتباط با مخاطب خارج از مرزهای خود دارد. وی موسیقی را به دو لایه افقی (ملودیها) و عمودی تقسیم کرد و افزود: «بخش افقی، سهم بزرگی در شکلگیری ارتباط دارد که شامل نغمات (ملودیها) و تغییرات آنها در طول سُرایش است. مخاطب عام این تغییرات را راحتتر دنبال میکند و انطباق حرکات موسیقایی را در کاربردهای عملی بهتر درک میکند. به ویژه وقتی مخاطب از موازین شکل گرفته در سنتهای خودی (شرقی) دور باشد.»
پیوند فرهنگ شرق و غرب با محوریت مولانا
یکی از نکات برجسته در نقد پازوکی بر *قطعه نژبیر عرفان کنعانی، استفاده هوشمندانه از زیرساختهای معنوی و اشعار مولانا است. او بر این باور است که این اثر میتواند نگاهی جمعی و بینالمللی ایجاد کند. پازوکی در یادداشت خود خاطرنشان کرد:
«با این قطعه میتوان نگاهی جمعی و بینالمللی داشت. شکلی از ارتباط ملتها با استعانت از یک موسیقی در فضایی به طور کامل معنوی و به عنوان زیرساخت، بهرهمند از وجود بزرگواری چون مولانا که کاربرد اسرار معانی و بیانیاش در پیداش این سبک از موسیقی، قرنها است که بر تارک هنر درخشیده و همچنان میدرخشد.»
نوگرایی در نوازندگی عود و بداههسرایی
پازوکی با تمجید از روحیه جوانگرایانه عرفان کنعانی، به افقهای روشن این سبک از موسیقی اشاره کرد و معتقد است که میتوان این فضا را با حرکات موزون مدرن و آیینهای دراویش تلفیق کرد. او در این باره نوشت: «قدر مسلم این فضا جای بسیار دارد تا با ایجاد نوگرایی، به مبحث قابل توجه بدل شود. این گونه ارتباطی بس عمیق بین فرهنگ شرق و غرب پدید آوردهای که پذیرش قاطعانه، هم شرقیها و هم غربیها را به دنبال دارد و خواهد داشت.»
وی همچنین به جنبههای فنی نوازندگی در این پروژه پرداخت و افزود: «حال با توجه به موسیقیهای دیگر در آثاری غیر از پروژه «نژبیر» تکنوازیها و بداههنوازیهایی که با ساز عود در این تلفیق انجام شده، نه تنها الهامبخش سُرایشهای جدیدی میتواند باشد، بلکه میتواند که وجوه تکنیکال در نوازندگی را، حتی در قوالب بداههسُرایی تامین و تضمین کند.»
پازوکی در پایان، موسیقی را انتزاعیترین رکن هنر دانست و ضمن فال نیک گرفتن این رویکرد جدید در موسیقی ایران، ابراز امیدواری کرد که دنیای بزرگتری به شنیدن موسیقی «نژبیر» بنشینند.
