ابوالقاسم حالت؛ جزئیات زندگی و آثار ملکالشعرای طنز و ترانه | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ رهی معیری در وصف او سروده است: «به شعر اکثر گویندگان نیابی حال / زهی ترانه حالت که حالتی دارد». این بیت که در سال ۱۳۲۵ بر جلد مجموعه «فکاهیات حالت» نقش بست، تنها گوشهای از اعتبار ابوالقاسم عبداللهفرد، متخلص به «حالت» در فضای ادبی ایران است. او که متولد سال ۱۲۹۸ بود، از کودکی شیفته ادبیات شد و از سال ۱۳۱۴ رسماً قدم به دنیای شعر و انجمنهای ادبی گذاشت.
از انجمنهای ادبی تا نشریه توفیق
حالت در ابتدای مسیر هنری خود با سرودن قصاید اخلاقی به سبک سنایی، تحسین بزرگانی چون محمدهاشم افسر را برانگیخت. اما شهرت اصلی او با همکاری در هفتهنامه طنز «توفیق» رقم خورد. او بیش از ۲۲ سال با نامهای مستعاری چون «هدهدمیرزا»، «خروس لاری»، «ابوالعینک» و «شوخالحمار» به نقد مسائل اجتماعی پرداخت. توانایی خیرهکننده او در نظم و نثر طنز، لقبهایی همچون «ملکالشعرای طنز» را برایش به ارمغان آورد.
نقش ابوالقاسم حالت در موسیقی و ترانهسرایی
یکی از وجوه کمتر دیده شده زندگی او، فعالیت جدی در حوزه موسیقی و ترانهسرایی است. ابوالقاسم حالت با سرودن ترانههای فکاهی که به عنوان «پیشپرده» در تماشاخانههای تهران اجرا میشد، اوضاع سیاسی را به نقد میکشید. این آثار توسط هنرمندان بزرگی چون عزتالله انتظامی، مجید محسنی و حمید قنبری اجرا میشدند. او همچنین همکاری نزدیکی با «جامعه باربد» به مدیریت اسماعیل مهرتاش داشت و برای برنامههای هنری آنها ترانه میسرود.
سرودن نخستین سرود جمهوری اسلامی
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، حالت مسئولیت سرودن نخستین سرود رسمی جمهوری اسلامی ایران با عنوان «پاینده بادا ایران» را بر عهده گرفت. این اثر با آهنگسازی محمد بیگلریپور ساخته شد و از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۷۱ به عنوان سرود ملی در تمامی مراسمهای رسمی و صداوسیما پخش میشد. بخشی از متن این سرود چنین است:
«شد جمهوری اسلامی به پا
که هم دین دهد هم دنیا به ما
از انقلاب ایران دگر
کاخ ستم گشته زیر و زبر»
فعالیتهای بینالمللی و ترجمه
حالت در سال ۱۳۲۳ برای دوبله فیلم به هندوستان سفر کرد و در آنجا دانش زبان انگلیسی خود را تکمیل نمود. پس از بازگشت، سالها در اداره انتشارات شرکت نفت آبادان مشغول به کار شد و نشریات متعددی را مدیریت کرد. او علاوه بر انگلیسی، به زبان فرانسه نیز مسلط شد و آثار ارزشمندی از جمله «شبح در کوچه میکلآنژ» را ترجمه کرد. همچنین ترجمه منظوم کلمات قصار حضرت علی (ع) در کتاب «شکوفههای خرد» از دیگر آثار ماندگار اوست.
میراث ادبی و آثار ماندگار
آثار ابوالقاسم حالت طیف گستردهای از دیوان اشعار جدی تا مجموعههای طنز نظیر «گلزار خنده»، «عیالوار» و «بحر طویلهای هدهدمیرزا» را شامل میشود. او معتقد بود: «طنز، یکی از برندهترین حربهها برای برطرف ساختن مفاسد جامعه است». این هنرمند فرزانه سرانجام در ۳ آبان ۱۳۷۲ دیده از جهان فروبست، اما اشعار او، بهویژه شعر معروف «مادر»، همچنان در کتابهای درسی و حافظه جمعی ایرانیان زنده است.
