ناگفتههای ملوک ضرابی از قمرالملوک وزیری و تصنیف مرغ سحر| جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ تاریخ موسیقی ایران سرشار از روایتهایی است که گاه در غبار زمان به فراموشی سپرده میشوند. یکی از این موارد، رابطه حرفهای میان ملوک ضرابی و قمرالملوک وزیری و ماجرای اجرای نخستین تصنیف «مرغ سحر» است. ملوک ضرابی که خود از پیشکسوتان بیبدیل آواز محسوب میشود، در خاطرات خود به شکاف نسلی و هنری میان خود و قمر اشاره کرده است.
ماجرای بلبل و گنجشک؛ تقابل دو نسل از خوانندگان
ملوک ضرابی با احترام به جایگاه قمرالملوک وزیری، از روزگاری یاد میکند که قمر به عنوان ستاره بیرقیب آواز، جوانترها را چندان جدی نمیگرفت. او خاطرهای از یک مجلس با حضور رجال سیاسی نقل میکند که در آن پس از آوازخوانی ملوک، قمر نه تنها او را تشویق نکرد، بلکه روی برگرداند.
در آن مجلس، شادروان شیخالملک اورنگ به قمر اعتراض کرد که چرا به جوانترها اعتنا نمیکند. پاسخ قمر تند و صریح بود: «من بلبلم و اینها سیسکاند (گنجشک)؛ چگونه از من توقع دارید با آنها پرواز کنم؟!» اما اورنگ با جملهای آیندهنگرانه به او پاسخ داد: «این سیسکها روزی بلبل خواهند شد؛ هر کسی پنجروزه نوبت اوست.» ضرابی تاکید میکند که در سالهای بعد، رقابت جای خود را به رفاقتی عمیق داد.
رمزگشایی از نخستین خواننده تصنیف مرغ سحر
یکی از جنجالیترین بخشهای تاریخ موسیقی ایران، هویت نخستین خواننده تصنیف «مرغ سحر» است. ملوک ضرابی با صراحت اعلام کرده است: «تصنیف مرغ سحر را اولین بار من خواندهام و بر خلاف آنچه شایع کردهاند، قمر خواننده آن نیست.» او حتی از بازخوانیهای بعدی این اثر توسط دیگران انتقاد کرده و آن را ناپسند دانسته است.
نکته جالب اینجاست که به دلیل شباهت قدرت و رسا بودن صدای ملوک ضرابی به قمر، بسیاری از شنوندگان و حتی رادیو و تلویزیون در سالهای بعد، صدای او را با قمر اشتباه گرفتند. ضرابی در این باره میگوید: «واقعاً اگر صدای من تا آن اندازه لطیف و رسا بوده که با صدای قمر اشتباه میشده، باید به خود ببالم؛ چون من صدای قمر را صدایی معجزهآسا میدانم.»
تایید تاریخی مرتضی نیداود بر ادعای ملوک ضرابی
مرتضی نیداود، آهنگساز برجسته و خالق «مرغ سحر»، در یادداشتی که در تیرماه ۱۳۵۴ در روزنامه اطلاعات منتشر شد، بر ادعای ملوک ضرابی مهر تایید زد. او در این یادداشت نوشت: «این آهنگ را ملوک ضرابی خوانده است… سالها پیش وقتی این آهنگ از رادیو پخش میشد، صدا به قدری صاف و رسا بود که من فکر کردم خواننده آن قمر است.»
نیداود در ادامه به خصلتهای اخلاقی قمر اشاره کرده و میگوید: «علو طبع قمر به حدی بود که هرگز آهنگی را که کس دیگری خوانده بود دوباره نمیخواند و برای همین خصلتهای خوب بود که مردم گلبارانش میکردند.» این گواهی تاریخی نشان میدهد که ملوک ضرابی نه تنها نخستین راوی این اثر جاویدان بوده، بلکه از نظر توان فنی نیز در سطحی قرار داشته که حتی آهنگساز اثر را به اشتباه انداخته است.
