به گزارش خبرگزاری ریتم؛ در بسیاری از کشورهای جهان، موزهها و بناهای تاریخی تنها محل نگهداری اشیای گذشته نیستند، بلکه بهعنوان فضاهایی زنده و پویا، میزبان کنسرتهای مدرن، اجراهای ارکسترال، موسیقی تجربی و رویدادهای چندرسانهایاند. این پیوند میان هنر معاصر و میراث تاریخی، از یکسو شکل تازهای از مواجهه با گذشته ایجاد میکند و از سوی دیگر، امکان تجربه موسیقی در بستری متفاوت و الهامبخش را برای مخاطبان امروز فراهم میسازد.
در ایران اما، این رویکرد هنوز با مخالفت یا تردید برخی متولیان و حتی بخشی از علاقهمندان به فضاهای تاریخی روبهروست. به باور منتقدان، موزهها و بناهای تاریخی کشور با وجود ظرفیتهای منحصربهفرد معماری و هویتی، کمتر در زیست فرهنگی امروز نقش فعال دارند و از کارکردهای نوآورانه فاصله گرفتهاند.
مهدی جلالی، رهبر ارکستر «یارآوا»، در گفتوگویی درباره فعالیتهای این گروه و جزئیات اجرای کنسرت در موزه هنرهای معاصر تهران سخن گفته است؛ گفتوگویی که به دلیل حجم و گستردگی، در دو بخش منتشر میشود.
او در پاسخ به پرسش درباره تجربه اجرا در موزه هنرهای معاصر تهران میگوید:
«داستان پروژهی «در جستجوی صدا» واقعاً با تمام تجربههای قبلی متفاوت بود؛ زیرا ارتباط با فضای معماری موزه، اصلیترین عامل در خلق آثار جدید این پروژه بود…»
جلالی با اشاره به چالشهای اجرایی در چنین فضایی توضیح میدهد:
«اجرا در موزه هنرهای معاصر کار راحتی نیست… با توجه به اینکه این برنامه نخستین رویداد از این نوع در تاریخ این موزه –(و به طور کل در تاریخ موزههای ایران) بود، طبیعی است که برخی کم و کاستیها رخ دهد و کاملاً قابل توجیه است.»
او درباره دلیل انتخاب موزه هنرهای معاصر تهران نیز میگوید:
«ارتباط من با این موزه از کودکی آغاز شده… بنابراین برای من، زمانی که این پیشنهاد مطرح شد، نیازی به فکر کردن طولانی یا بررسی دوباره وجود نداشت.»
رهبر ارکستر یارآوا در ادامه به پیشینه تاریخی توجه به فضا در موسیقی اشاره میکند و از نمونههایی چون جیووانی گابریلی، هاینریش بیبر، هکتور برلیوز و آهنگسازان قرن بیستم نام میبرد که آثار خود را بر اساس معماری و مکان اجرا طراحی کردهاند.
جلالی درباره شکلگیری پروژه «در جستجوی صدا» توضیح میدهد:
«این رویداد از دل «کانون موسیقی موزه» بیرون آمد… این امر به خودیِ خود حرکتی بسیار ارزشمند و روبه جلوست که از حسننظر رئیس موزه، رضا دبیرینژاد، میآید.»
او همچنین درباره ایده اجرای یارآوا در موزه میگوید:
«ایدهای از سوی مدیریت موزه مطرح شد؛ مبنی بر اینکه از گپ بین نمایشگاهها برای اجرای موسیقی استفاده کنیم…»
در بخشهای مختلف این پروژه، قطعات متعددی از آهنگسازان گوناگون اجرا شد و موسیقی الکترونیک، مولتیمدیا، ویدئوآرت و ساوند اینستالیشن نیز جایگاه ویژهای داشت. جلالی تأکید میکند که طراحی این آثار بهطور مستقیم با معماری، آکوستیک و امکانات فضایی موزه در ارتباط بوده است.
او در پاسخ به پرسشی درباره حمایت مالی این پروژه میگوید:
«اساساً من معتقدم هیچ حمایت دولتیِ واقعی برای فعالیتهای فرهنگی هنری مستقل وجود نداشته و ندارد…»
جلالی در پایان با اشاره به چالشهای اصلی اجرای موسیقی مستقل در ایران میافزاید:
«بزرگترین مسئله، مشکل مالی است. ما هنوز فرهنگ حمایت از کار هنری مستقل را نداریم…»
رهبر ارکستر یارآوا همچنین از احتمال تداوم چنین اجراهایی در موزه هنرهای معاصر و دیگر فضاهای خاص خبر میدهد و تأکید میکند که پیوند موسیقی، معماری و فضا همچنان یکی از محورهای اصلی فعالیتهای آینده این گروه خواهد بود.
