به گزارش خبرگزاری ریتم؛ محمدعلی مرآتی، پژوهشگر موسیقی اقوام، در گفتوگویی بر این باور است که موسیقی نواحی ایران امروز در نقطهای تازه ایستاده است؛ نقطهای که در آن نسل جوان با تلفیق تجربه، شهود و جستوجوی بیوقفه در حال گشودن مسیرهای نو است. او معتقد است موسیقی اقوام تنها زمانی زنده میماند که تغییر کند و این «تغییر» ماهیت ذاتی آن است.
مرآتی که در یازدهمین دوره جشنواره «بیت و حیران» بهعنوان داور حضور داشت، با اشاره به ظرفیتهای گسترده موسیقی بومی کشور گفت: آینده این گونهها بیش از هر زمان دیگری به جوانهایی وابسته است که با وجود امکانات اندک، گروههای درجهیک تشکیل داده و بیانهای نوینی خلق میکنند. او افزود: «فکر میکردیم نسل زد تمرکز ندارد یا ناپخته است، اما امروز میبینم گروههایی درجهیک تشکیل دادهاند. اعتمادبهنفس و پژوهشهایشان تحسینبرانگیز است و اگر امکاناتی فراهم شود، جواهرند.»
او در ادامه بحث درباره «اصالت» را نقد کرده و توضیح میدهد که برداشت رایج از سنت زمانی منحرف میشود که تغییر را تهدید بدانیم: «سنت یعنی تغییر دائمی. حاج قربان همیشه در حال تحول بود؛ هیچوقت شبیه روز قبلش نبود. موسیقی کلاسیک باید ثابت بماند، اما موسیقی اقوام اگر تغییر نکند، اشتباه است.»
مرآتی تأکید میکند مدیا، تکنولوژی و سازهای جدید میتوانند در صورت بازتولید زبان موسیقایی فرهنگ بومی، عامل گسترش آن باشند. برای نمونه، او تجربه شخصی خود را بازگو میکند: «یکبار صدای سینتیسایزر دوزله را برای استاد درویشی گذاشتم بدون اینکه بگویم ساز چیست؛ ایشان پسندیدند. مهم ابزار نیست؛ بیان موسیقایی است.»
او سازها را نیز پدیدههایی وابسته به کارکردشان میداند و میگوید: «ساز اصالت ندارد؛ تواناییاش اصیل است. اگر ساز نتواند خود را با زبان فرهنگ هماهنگ کند کنار میرود؛ همانطور که تار ایرانی اصلاح شد و کوکهای تازه پذیرفت.»
مرآتی همچنین موسیقی نواحی ایران را مجموعهای «فراقومیتی» معرفی میکند که محصول همزیستی اقوام مختلف ایران در طول تاریخ است. او میگوید: «در تحقیقات خراسان فهمیدم آنچه ما موسیقی نواحی مینامیم، ساخته اقوام مختلف است؛ یک زبان مشترک با وجود تفاوتها.»
او جشنوارهها را نیز برخلاف تصور برخی، عامل رشد میداند و میگوید: «فکر میکردم جشنوارهها آسیبزنندهاند، اما امروز میبینم موجب رشد شدهاند. خطر آنجاست که بخواهیم به جوانها بگوییم چه کار کنند؛ خلاقیت دقیقاً از همانجا شروع میشود که دستور دادن متوقف میشود.»
در پایان، مرآتی حضور خود در جشنواره «بیت و حیران» را نشانهای از بلوغ و کیفیت بالای موسیقی اقوام در سطح ملی دانست و از استاندارد اجراها، مدیریت و پوشش رسانهای این جشنواره تمجید کرد.
