به گزارش خبرگزاری ریتم؛ چهارمین برنامه آیین آواز زنجان، که در تداوم برگزاری این نشست تخصصیآموزشی ابتدا در پایتخت و سپس در چند شهرستان شکل گرفته است، اینبار با حضور قاسم رفعتی ـ آوازخوان پیشکسوت و خواننده قطعه مشهور «سحرگهان» ـ برگزار شد.
رفعتی پیش از اجرای آواز خود در این نشست، سخنانی درباره مفهوم تقلید در آواز ایراد کرد. او تأکید کرد که تقلید در هر رشتهای، هنری یا غیرهنری، برای یادگیری مهارتهای آن رشته امری ناگزیر است و یک مبتدی در آغاز راه چارهای جز تقلید ندارد.
او گفت که هم در ساز و هم در آواز، هنرجو در ابتدا راهی جز تقلید ندارد؛ اما مهم این است که این آموزش نزد فردی خبره و مسلط در امر خوانندگی صورت بگیرد. از نگاه او، «ما تقلید میکنیم تا خوانندگی و آوازخوانی بیاموزیم و وقتی آموختیم دیگر لازم نیست و نباید تقلید کنیم.»
پس از این مباحث، قاسم رفعتی در همراهی با سنتور محمدتقی ارغوانیفرد و تمبک خلیل بیات ـ دو نوازنده زنجانی ـ به اجرای آواز پرداخت که با استقبال گرم دوستداران موسیقی ایرانی در زنجان روبهرو شد.
بخش فنی و تخصصی چهارمین نشست آیین آواز زنجان با عنوان «ضدآموزش تقلید در آواز ایرانی» و با حضور محمدتقی ارغوانیفرد (نوازنده)، جاوید عباسیفلاح (مدرس آواز) و علی شیرازی (آوازپژوه) برگزار شد. ارغوانیفرد نیز همچون قاسم رفعتی، تقلید را مرحلهای ناگزیر و بیچونوچرا در روند آموزش دانست.
پس از او، جاوید عباسیفلاح در سخنانی گفت: «متاسفانه هنرجویان، تاثیرپذیری را با تقلید اشتباه میگیرند. در حالی که همانقدر که تاثیرپذیری پسندیده و گسترشدهندۀ اندیشههاست، تقلید نشانۀ رکود و توقف و کاهلی ذهن مقلد است. به عبارت دیگر در تقلید، روی هنرجو به گذشته است و در تاثیر چشم به آینده. مقلد همیشه در قفس، زندانی بوده و کپی برداری از شکل ظاهری را دنبال می کند، بی آنکه ذهن و عقل خلاق را به تکاپو وادارد و در این زمینه ابداعی نشان دهد. اما آنکه به دنبال یادگیری عمیق و تاثیرپذیری به یک آواز روی میآورد، میان خود و صاحب آواز، ارتباطهای ذهنی موثری میبیند. بنابراین تقلید نشانه ضعف مقلد و پذیرفتن ناتوانی خود در طراحی و خلق آواز است. از این رو رسیدن به صدای شخصی مهمترین مرحله رشد هنری یک خواننده است و و راهکار پرهیز و عبور از تقلید، شناخت ویژگیهای صوتی خود خواننده و استفاده بهینه از آن است و گاهی صدای شخصی ممکن است همانی باشد که دیگران از آن ایراد میگیرند. به دلیل اینکه دیگران صدای او را با صدای خوانندگان معروف مقایسهاش میکنند در حالی که این مقایسه درست نیست. بنابراین هنرجو برای رسیدن به مرحله خلاقیت و ابتکار باید خیلی آگاهانه و متفکرانه وارد عرصه شده و در این راه با تلاش و صبوری قدم بردارد.»
علی شیرازی نیز در ادامه افزود: «مشکل اصلی در آواز این چند دهه این است که تقلید نه تنها به عنوان پیشآموزش و مرحله گذار که دردمندانه به عنوان یک راهکار و هدف اصلی و اساسی ترویج و اصلا خود تقلید کردن آموزش داده میشود که نتیجه تلخ آن را در صداهای امروزی میبینیم. از همین رو و به سبب تاکید اشتباه و تداوم غلط این رویه، آواز این دوران به این شدت افول کرده و بر مجموعه موسیقی ایرانی و موسیقی دستگاهی تاثیر منفی گذاشته است و تردید نداریم که این میزان از افول در هنر آواز در اثر ضدآموزش تقلید رخ داده است.»
از دیگر اجراهای این نشست میتوان به خوانندگی رحیم حسینخانی همراه با نی امیر ستاری، آواز میثم علیگو در کنار سنتور سجاد سعیدی و آواز علی شیرازی با همراهی سنتور محمدتقی ارغوانیفرد و تمبک بابک اژدری اشاره کرد که هرکدام بخشی از برنامه موسیقایی این رویداد را تشکیل دادند.
چهارمین نشست تخصصیآموزشی آیین آواز زنجان با همخوانی تصنیف قدیمی و نوستالژیک «غوغای ستارگان» توسط حاضران در سالن به پایان رسید و فضایی خاطرهانگیز را برای دوستداران آواز ایرانی رقم زد.
آیین آواز حدود یک دهه است که در تهران و چند شهرستان برگزار میشود و محتوای آن به ارائه مباحث فنی و تخصصی در زمینه هنر آواز، تجلیل از پیشکسوتان این عرصه و معرفی آوازخوانان جوان و میانسال ناشناخته یا کمتر شناختهشده اختصاص دارد.
