به گزارش خبرگزاری ریتم؛ اجرای زنده حامد همایون، گرشا رضایی و راغب در میدان انقلاب به مناسبت مراسم رونمایی از «زانو زنندگان برابر ایران» در ۱۶ آبانماه و نیز برگزاری کنسرت خیابانی گروه صد دف، گروه روناک و اجرای زنده علی لهراسبی و روزبه نعمتاللهی در دهه دوم شهریور امسال، به واسطه برگزاری جشن وحدت اقوام، با استقبال چندصد هزار نفری تهرانیها روبهرو شد. این موج استقبال، نشان میدهد که ذائقه فرهنگی مردم تغییر کرده و شهروندان از برگزاری چنین رویدادهایی در سطح شهر استقبال جدی میکنند.
بخشی از این اتفاق به تفاوت نگاه نسل جدید و سلیقه آنها در حوزههای فرهنگی بازمیگردد؛ موضوعی که بهطور طبیعی در تصمیمگیریها و سیاستگذاری مدیران شهری نیز جایگاه خاصی پیدا خواهد کرد. نتایج بررسی دیدگاه شهروندان تهرانی نسبت به کنسرتهای خیابانی، که توسط کانون افکارسنجی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران انجام شده، مهر تأییدی است بر تغییر نگاه تهرانیها به برنامههای فرهنگی شهری.
در این پایش میدانی، از ۷۰۰ شهروند بالای ۱۸ سال در بازه زمانی ۲۰ مهر تا ۵ آبانماه نظرسنجی شده و نگاه آنها به برگزاری یا عدم برگزاری کنسرتهای خیابانی مورد بررسی قرار گرفته است؛ نتایجی که در نوع خود قابل توجه است.
چراغ سبز ۷۸ درصد شهروندان به کنسرتهای خیابانی
نخستین نکته مهم این نظرسنجی آن است که ۷۸ درصد شرکتکنندگان «کاملاً موافق» برگزاری کنسرتهای خیابانی هستند. در مقابل، ۱۵ درصد تا حدودی موافقت خود را با این برنامهها اعلام کرده و تنها ۷ درصد نگاهی کاملاً منفی به برگزاری چنین رویدادهایی داشتهاند. این آمار، بهوضوح نشان میدهد که کنسرتهای خیابانی نه تنها با استقبال مردم روبهرو میشود بلکه بهعنوان یکی از انتظارات فرهنگی شهروندان از مدیران شهری نیز مطرح است و تقویت این بخش میتواند بخشی جدی از سبد فرهنگی شهر باشد.
۸۸ درصد تهرانیها علاقهمند به شرکت در کنسرتهای خیابانی
آمارهای بهدستآمده از سوی کانون افکارسنجی مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران زمانی بیشتر جلب توجه میکند که بدانیم ۸۸ درصد شرکتکنندگان اعلام کردهاند که «بهطور قطعی» یا «احتمالاً» در کنسرتهای خیابانی شرکت خواهند کرد و تنها ۱۲ درصد، عدم تمایل خود را برای حضور در این رویدادها ابراز کردهاند.
بررسی همین دو عدد نشان میدهد که کنسرتهای خیابانی، فارغ از اینکه خواننده آنها چه کسی باشد و چه سبک موسیقی اجرا شود، برای شهروندان تهرانی جذابیت دارد و بخش قابل توجهی از مردم آمادگی حضور در این برنامهها را دارند. چنین رویدادهایی با توجه به سلیقه امروز شهروندان میتواند سهم پررنگتری در برنامههای فرهنگی مناسبتی شهر پیدا کند.
۵۰ درصد شهروندان به دلیل عدم اطلاع از کنسرتهای خیابانی جا ماندند
یکی از ضعفهای مهم در برگزاری کنسرتهای خیابانی، عدم اطلاعرسانی درست از زمان و مکان برگزاری آنهاست. طبق این نظرسنجی، ۵۰ درصد شرکتکنندگان، دلیل عدم حضور خود در جنگهای شهری و برنامههایی که در پارکها و خیابانها با اجرای زنده موسیقی برگزار شده را «عدم اطلاع از زمان رویداد» عنوان کردهاند. نداشتن زمان کافی برای حضور در چنین برنامههایی با سهم ۱۷ درصدی، دومین دلیل عدم حضور بوده است.
۱۵ درصد از شرکتکنندگان، «عدم علاقه به این قبیل رویدادها» را علت غیبت خود اعلام کردهاند و ۱۴ درصد نیز سایر عوامل را دلیل عدم حضور دانستهاند. ۳ درصد هم «دور بودن محل برگزاری رویداد از محل سکونت» را علت شرکت نکردن در این برنامهها عنوان کردهاند. نکته قابل توجه دیگر این است که ۷۰ درصد شرکتکنندگان گفتهاند «اصلاً از برگزاری جنگهای شهری در تهران اطلاع نداشتند» و تنها ۳۰ درصد در جریان این رویدادها بودهاند. در چنین شرایطی، تقویت بسترهای اطلاعرسانی دقیق و بهموقع درباره برگزاری این رویدادها، به یکی از ضرورتهای مدیریت شهری تبدیل میشود.
۴۷ درصد تهرانیها در کنسرتهای خیابانی شرکت کردهاند
بررسی آماری شرکتکنندگان در جنگهای شهری و برنامههای موسیقی در چند ماه گذشته نشان میدهد که ۴۷ درصد جامعه هدف این نظرسنجی، در این قبیل رویدادها حاضر شدهاند و در مقابل، ۵۳ درصد بنا به دلایل مختلف، از جمله همان ضعف اطلاعرسانی، نتوانستهاند خود را به این برنامهها برسانند. این رقم زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم از ابتدای سال تا امروز، شرایط ویژه کشور، بهویژه نبرد ۱۲ روزه، بر روند برگزاری رویدادهای فرهنگی خیابانی نیز اثرگذار بوده است. به عبارت دیگر، با وجود محدود شدن برگزاری چنین برنامههایی، نزدیک به نیمی از شهروندان در رویدادهای موسیقیمحور خیابانی شرکت کردهاند.
سهم بالای کنسرتهای خیابانی در همبستگی اجتماعی از نگاه ۷۸ درصد شهروندان
یکی از کارکردهای مهم کنسرتهای خیابانی، کمک به ایجاد نشاط عمومی، انسجام مردمی و تقویت همبستگی اجتماعی است. ۷۸ درصد شهروندان شرکتکننده در نظرسنجی معتقدند که برگزاری کنسرتهای خیابانی «بسیار زیاد» در افزایش همبستگی بین مردم و ایجاد نشاط در جامعه مؤثر است. در مقابل، ۱۶ درصد این تأثیر را «تا حدودی» پذیرفتهاند و تنها ۶ درصد، سهم این رویدادها را در ایجاد نشاط و همبستگی «کم یا بسیار کم» دانستهاند.
۷۴ درصد تهرانیها به موسیقی اقوام و محلی علاقه دارند
در چنین فضایی، ذائقهشناسی موسیقی مردم اهمیت دوچندانی پیدا میکند. براساس این پایش، ۲۶ درصد تهرانیها اصلاً به موسیقی محلی یا موسیقی اقوام گوش نمیدهند، اما در مقابل ۷۴ درصد آنها به چنین آثاری علاقهمند هستند. نکته جالب اینجاست که در میان سبکهای مختلف موسیقی محلی، موسیقی کردی و لری با سهم ۳۸ درصدی در رتبه نخست علاقهمندی شهروندان پایتخت قرار دارد. پس از آن، موسیقی ترکی ـ آذری با سهم ۲۴ درصدی و آثار شمالی یا گیلکی با سهم ۱۹/۵ درصدی، جزو پرمخاطبترینها هستند. موسیقی محلی جنوبی و بندری نیز با سهم ۱۸/۵ درصدی در رتبه بعدی پرمخاطبترین آثار قرار میگیرد.
موسیقی؛ پرمصرفترین کالای فرهنگی ایران
برای درک بهتر تغییر نگاه مردم به حوزه موسیقی، کافی است نگاهی به برخی آمار رسمی بیندازیم. براساس اعلام وزارت ارشاد، در سال گذشته ۳۳۴۳ مجوز برای اجراهای صحنهای صادر شده و در نهایت ۵۶۰۸ سانس روی صحنه رفته است؛ آماری که نسبت به سال ۱۴۰۲ با رشد ۲۶ درصدی همراه بوده است.
طبق اعلام رسانهها، تا شهریورماه سال گذشته در مجموع ۴ میلیون نفر در کنسرت خوانندگان مختلف در داخل کشور حضور داشتهاند. اگر قیمت هر بلیت را بهطور حداقلی و با میانگین ۴۰۰ هزار تومان در نظر بگیریم، میتوان گفت از ابتدای سال ۱۴۰۳ تا پایان شهریور همان سال، مردم حدود یکهزار و ۶۰۰ میلیارد تومان برای حضور در کنسرتها هزینه کردهاند؛ در حالیکه کل فروش نمایشگاه کتاب سال گذشته به ۴۹۷ میلیارد تومان رسیده است. این اعداد نشان میدهد که موسیقی به یکی از پرمصرفترین کالاهای فرهنگی در ایران تبدیل شده و بخشی از این اقبال ناشی از تغییر ذائقه فرهنگی مردم، بهویژه نسل جوان، به سمت حوزه فرهنگ و هنر است.
در سالهای اخیر، مدیریت شهری برگزاری جنگهای شهری و کنسرتهای خیابانی را با جدیت بیشتری دنبال کرده و سهم پررنگتری برای این نوع رویدادها در سبد برنامهریزی فرهنگ شهری در نظر گرفته است. با این حال، با در نظر گرفتن تغییر ذائقه و استقبال قابل توجه مردم از موسیقی، انتظار میرود سهم این حوزه با هدف افزایش همبستگی اجتماعی و رسمیتبخشیدن به حضور فرهنگهای مختلف در پایتخت، در روند برگزاری جنگها و رویدادهای مناسبتی شهری بیش از پیش افزایش یابد.
در شرایط امروز، که دشمنان انسجام ملی و همبستگی اجتماعی را هدف قرار دادهاند، تقویت برنامههایی مانند کنسرتهای خیابانی میتواند به یکی از رویکردهای اولویتدار متولیان فرهنگی تبدیل شود؛ رویکردی که هم به ارتقای نشاط عمومی کمک میکند و هم امکان دیدهشدن موسیقی اقوام و فرهنگهای محلی را در قلب پایتخت فراهم میآورد.
