دیدگاه رهبر شهید درباره موسیقی: «جان دادن به بیجانهاست» | جزئیات
رهبر شهید انقلاب، حضرت آیتالله سید علی حسینی خامنهای، بارها نظرات عمیق خود را درباره موسیقی بیان کردهاند. اما شاید یکی از روشنترین و ماندگارترین این دیدگاهها، مربوط به بازدید ایشان از سازمان صدا و سیما در بیش از دو دهه پیش باشد. پس از اجرای قطعات موسیقی توسط ارکستر صدا و سیما و جمعی از هنرمندان، ایشان در سخنانی تأثیرگذار فرمودند: «موسیقی جان دادن به بیجانهاست»، جملهای که عمق نگاه ایشان به این هنر را آشکار میکند.
فلسفه موسیقی از نگاه رهبر شهید انقلاب
بر اساس آنچه در منابع مکتوب و مستند از دیدگاه آیتالله سید علی حسینی خامنهای منتشر شده است، ایشان موسیقی را «هنری دقیق، مبتنی بر نظم، محاسبه و ذوق انسانی» میدانستند. ایشان همچنین این هنر را «دارای پایهای طبیعی و الهی» توصیف کرده و معتقد بودند که موسیقی ذاتاً بد یا حرام نیست، بلکه ارزش و مشروعیت آن به «هدف و نوع استفاده» از آن بستگی دارد. رهبر شهید تأکید داشتند که موسیقی باید در خدمت «ارزشهای اخلاقی، معنوی، فرهنگی و اجتماعی» باشد و از صرفاً سرگرمی، عیاشی یا تحریک غرایز فاصله بگیرد.
دعوت هنرمندان به سوی اهداف متعالی
رهبر شهید انقلاب در همان دیدار از صدا و سیما، از هنرمندان خواستند تا موسیقی را به سمت «اهداف متعالی» هدایت کنند و از جنبههای لهوی و مبتذل آن دوری گزینند. ایشان با اشاره به تاریخ ایران و جهان اسلام، بیان داشتند که موسیقی اغلب در خدمت دربارها، حاکمان و مجالس لهو بوده و همین پیشینه باعث نگاه منفی برخی فقها به آن شده است. در مقابل، ایشان به وجود آثار ارزشمند و تأثیرگذار در غرب اشاره کردند که توانستهاند الهامبخش، آموزشی و حتی اثرگذار بر سرنوشت ملتها باشند.
اهمیت شعر و کلام در موسیقی ایرانی
در سخنرانیهای ایشان بر اهمیت شعر و کلام در موسیقی ایرانی تأکید ویژهای شده است. رهبر شهید معتقد بودند که «استفاده از اشعار اخلاقی، عرفانی و هدایتگر میتواند به موسیقی جهت و ارزش بیشتری بدهد.» البته، ایشان همواره موسیقی حرام و آثار لهوی را تأیید نمیکردند و آن را مردود میدانستند، اما موسیقی سالم و منطبق با موازین شرعی را قابل قبول و حتی مفید ارزیابی میکردند. درخواست ایشان از آهنگسازان، نوازندگان و خوانندگان این بود که «با نوآوری، موسیقی را «هدفمند، جهتدار و معنادار» کنند» و آن را در خدمت رشد فرهنگی و معنوی جامعه قرار دهند. به این ترتیب، دیدگاه رهبر شهید درباره موسیقی، فینفسه مردود نیست، بلکه مشروعیت و ارزش آن به محتوا، کارکرد و تأثیرش بستگی دارد؛ رد موسیقی لهوی و مبتذل و حمایت از موسیقی متعهد، اخلاقی و الهامبخش از اصول اصلی این دیدگاه است.
