پالت تورش را لغو کرد؛ سه کنسرت و یک پرسش بی‌پاسخ! | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ گروه موسیقی پالت با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد تور کنسرت‌های خود در شهرهای مختلف ایران را لغو کرده است. براساس توضیح این گروه، در برخی شهرها به اعضای پالت اعلام شده بود که نوازنده زن گروه اجازه حضور روی صحنه را ندارد؛ مسئله‌ای که در نهایت باعث شد پالت از برگزاری کل تور صرف‌نظر کند.
اعضای گروه پالت در بیانیه خود نوشتند:
دوستان عزیز پالت،
تصمیم داشتیم بعد از سال‌ها اجراهایی را در سراسر ایران، شهر به شهر برگزار کنیم، اما از آنجا که در بعضی شهرها به ما گفته شد نوازنده زن اجازه رفتن روی صحنه را ندارد، کل تور پالت را کنسل اعلام می‌کنیم تا شاید وقتی دیگر…ما، گروه پالت، هفت نفر هستیم و زمانی روی صحنه حاضر می‌شویم که هر هفت نفر مثل هم امکان اجرا داشته باشیم.
بر این اساس، مسئله مطرح‌شده از سوی پالت نه مخالفت با اصل برگزاری کنسرت، بلکه محدودیتی درباره ترکیب نوازندگان گروه در برخی شهرها بوده است. اعضای پالت نیز تصمیم گرفته‌اند به جای اجرای تور با ترکیبی متفاوت، همه برنامه‌های این دوره را لغو کنند.
لغو تور کنسرت‌های گروه پالت در شرایطی اتفاق افتاده که طی هفته‌های اخیر چند رویداد موسیقایی دیگر نیز در مراحل مختلف دریافت مجوز یا برگزاری با مشکل مواجه شده‌اند؛ هرچند دلایل اعلام‌شده درباره همه این اجراها یکسان نیست.
کنسرت علیرضا قربانی؛ لغو نشده اما همچنان بدون تاریخ
در پرونده دیگری که طی روزهای اخیر مورد توجه قرار گرفته، وضعیت برگزاری پروژه ایرانم علیرضا قربانی در خراسان رضوی همچنان مشخص نیست.
علیرضا قربانی پس از پایان اجراهای خود در تبریز، شیراز و اصفهان اعلام کرده بود قصد دارد کنسرت‌هایش را در خراسان رضوی و در محدوده طرقبه و شاندیز، در نزدیکی مشهد، ادامه دهد.
روند دریافت مجوزهای لازم برای این برنامه نیز آغاز شد، اما ۱۲ مهرماه ۱۴۰۵ و پس از اظهارات استاندار خراسان رضوی، خبرهایی درباره برگزار نشدن کنسرت در زمان پیش‌بینی‌شده منتشر شد.
غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، در این زمینه گفته بود:
مجوزهای صادرشده از سوی نهادهای متولی و شورای تأمین استان مورد تأیید بوده و مسئله صرفاً تعیین زمان مناسب برای برگزاری کنسرت است.
پس از این اظهارات، روابط عمومی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی نیز در اطلاعیه‌ای اعلام کرد:
با عنایت به درخواست اجرای برنامه هنری ایرانم به خوانندگی استاد علیرضا قربانی، به اطلاع می‌رساند که دستگاه‌های ذی‌ربط در استان با برگزاری این برنامه موافق هستند.
لیکن با توجه به برخی ملاحظات زمانی، مقرر شد برنامه مذکور در زمان مناسب دیگر و با فراهم شدن شرایط لازم برگزار شود.
بر این اساس، درباره کنسرت علیرضا قربانی نمی‌توان از لغو قطعی سخن گفت؛ بلکه این برنامه به زمان دیگری موکول شده و هنوز تاریخ تازه‌ای برای آن مشخص نشده است.
بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در پاسخ به پیگیری‌ها درباره وضعیت این کنسرت گفته است:
مسیر اخذ مجوزهای این کنسرت در جریان است و روال همیشه این بوده که مجوز برگزاری کنسرت در استان‌ها باید توسط ادارات کل ارشاد در استان‌ها درخواست می‌شده است. اداره کل ارشاد هر استان نیز باید شرایط محیطی را بررسی کرده و هماهنگی‌ها و مجوزهای محیطی را اخذ کند. اکنون نیز این اتفاق در خراسان رضوی در رابطه با کنسرت قربانی در حال پیگیری است و امیدوار است در یک فرصت مقتضی این اتفاق عملی شود.
این توضیح نشان می‌دهد از نگاه دفتر موسیقی، دریافت مجوز یک کنسرت در استان‌ها تنها به موافقت اولیه محدود نیست و ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی باید هماهنگی‌ها و مجوزهای محیطی مورد نیاز را نیز دریافت کنند.
تهیه‌کننده ایرانم از بلاتکلیفی انتقاد کرد
در سوی دیگر، محسن خباز، تهیه‌کننده پروژه هنری ایرانم، از طولانی شدن روند صدور مجوز نهایی برای اجرای علیرضا قربانی انتقاد کرده است.
او با اشاره به پیگیری‌های چندماهه برای برگزاری این رویداد گفته است:
همه در تلاش هستند که این برنامه برگزار شود، اما نمی‌دانم چه اراده‌ای وجود دارد و چه شرایطی باعث شده است برگزاری آن محقق نشود.
به گفته خباز، استاندار، فرماندار خراسان رضوی و مجموعه‌های مرتبط نیز پیگیر برگزاری این رویداد بوده‌اند، اما با وجود طی شدن تشریفات قانونی، هنوز مجوز نهایی صادر نشده است.
تهیه‌کننده پروژه ایرانم با اشاره به این شرایط گفته است:
حتما چند دولت وجود دارد!
خباز همچنین با اشاره به پیشینه فرهنگی و موسیقایی خراسان و جایگاه مردم این منطقه در فرهنگ ایران اظهار کرده است:
این واقعا بدشانسی مردم مشهد است که از چنین رویدادی محروم می‌شوند.
او در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره محتوای پروژه ایرانم توضیح داده است که برنامه علیرضا قربانی با مناجات آغاز می‌شود، بخش‌هایی عاشقانه دارد و در قسمت‌هایی نیز بر ایران، همدلی و وحدت تأکید می‌کند.
خباز همچنین با اشاره به اجرای این پروژه در استان اصفهان و استقبال بیش از ۸۵ هزار نفر از آن گفته است مخاطبانی از لایه‌های مختلف اجتماعی در این برنامه حضور داشته‌اند.
او در این زمینه پرسیده است:
چرا باید مردم خطه خراسان با وجود پیشینه غنی فرهنگی و موسیقایی همچنان در انتظار برگزاری این رویداد باشند؟
تهیه‌کننده ایرانم در پاسخ به این پرسش که آیا هنوز می‌توان به برگزاری برنامه در مشهد امیدوار بود نیز گفته است:
من همیشه امیدوارم.
در نتیجه، با وجود پیگیری‌های اعلام‌شده از سوی مسئولان و برگزارکنندگان، زمان برگزاری پروژه ایرانم علیرضا قربانی در خراسان رضوی همچنان مشخص نیست.
ماجرای لیان؛ اتفاقی مشابه پیش از پالت
موضوع حضور نوازندگان زن پیش از ماجرای پالت، در کنسرت گروه لیان نیز مطرح شده بود.
محسن شریفیان، آهنگساز، خواننده و سرپرست گروه لیان، اعلام کرده بود اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی اهواز برای صدور اجازه برگزاری کنسرت این گروه از ۱۱ تا ۱۴ مهرماه، از تهیه‌کننده تعهدی مبنی بر حضور نداشتن نوازندگان زن هنگام اجرا درخواست کرده است.
شریفیان پس از انتشار تصویری از تعهدنامه مورد اشاره نوشته بود:
این تصویر تعهدنامه‌ای است که به اجبار از تهیه‌کننده کنسرت در اهواز خواسته شده تا نوازندگان زن گروه موسیقی فولکلور لیان اجازه حضور روی صحنه را نداشته باشند. من در طول سال‌های فعالیت حرفه‌ای‌ام تعهدنامه‌های مختلفی را امضا کرده‌ام؛ اما هنگامی که موضوع به حضور و حقوق قانونی زنان هنرمند مربوط می‌شود نمی‌توانم چنین تعهدی را بپذیرم. بنابراین کنسرت لیان در اهواز برای تاریخ‌های ۱۱ لغایت ۱۴ مهر را پس از بی‌نتیجه ماندن تلاش‌ها و رایزنی‌های فراوان، لغوشده اعلام می‌کنیم.
پس از این اتفاق، نیکنام حسینی‌پور، مدیرکل روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در واکنش به موضوع اعلام کرد:
قانون برای همه و در همه جا یکسان است و نباید سلیقه‌ای رفتار کنیم.
کنسرت گروه لیان در سال ۱۴۰۳ نیز در اهواز به دلیل صادر نشدن مجوز از سوی اداره ارشاد استان خوزستان برگزار نشده بود.
با این حال، پرونده لیان و پالت از یک جهت با وضعیت کنسرت علیرضا قربانی تفاوت دارد. در دو مورد نخست، هنرمندان صراحتاً محدودیت مربوط به حضور نوازندگان زن را عامل تصمیم خود برای لغو اجرا عنوان کرده‌اند؛ در حالی که درباره پروژه ایرانم، دلیل رسمی اعلام‌شده از سوی اداره‌کل ارشاد خراسان رضوی برخی ملاحظات زمانی است.
مسئله اصلی کنسرت‌ها کجاست؟
کنار هم قرار گرفتن این اتفاق‌ها لزوماً به معنای یکسان بودن علت لغو یا تعویق همه کنسرت‌ها نیست، اما یک پرسش مشترک را مطرح می‌کند: یک گروه موسیقی یا تهیه‌کننده در چه مرحله‌ای از فرایند صدور مجوز می‌تواند از امکان قطعی برگزاری برنامه خود مطمئن باشد؟
از یک سو، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دفتر موسیقی بر لزوم طی شدن مراحل قانونی، بررسی شرایط محیطی و انجام هماهنگی‌های استانی تأکید دارند. طبیعی است که برگزاری یک رویداد بزرگ موسیقایی نیز نیازمند هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف اجرایی، انتظامی و محلی باشد.
از سوی دیگر، گروه‌ها و تهیه‌کنندگان انتظار دارند ضوابطی که بر اساس آن برای یک تور یا کنسرت برنامه‌ریزی، تبلیغات، قرارداد و فروش بلیت انجام می‌شود، از ابتدا مشخص و در استان‌های مختلف قابل پیش‌بینی باشد.
زمانی که شروط تازه در مراحل پایانی مطرح شود یا یک برنامه پس از طی بخش عمده مراحل اداری همچنان بدون زمان قطعی باقی بماند، هزینه این وضعیت فقط متوجه هنرمند نیست؛ تهیه‌کننده، عوامل اجرایی و مخاطبانی که برای حضور در کنسرت برنامه‌ریزی کرده‌اند نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند.
سند ملی موسیقی چه راهکاری پیش‌بینی کرده است؟
این موضوع در سند ملی موسیقی جمهوری اسلامی ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ سندی که در بهمن ۱۴۰۲ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و در اسفندماه همان سال ابلاغ شد.
در بخش اقدامات اجرایی این سند بر بازنگری در نظام مجوزدهی، تقویت ضمانت اجرای مجوزهای موسیقی و جلوگیری از دخالت اشخاص حقیقی و حقوقی در روند صدور مجوز از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به‌ویژه در اجراهای صحنه‌ای، تأکید شده است.
بر این اساس، یکی از راه‌های کاهش اختلاف میان برگزارکنندگان و نهادهای مسئول می‌تواند مشخص شدن ضوابط پیش از ورود یک کنسرت به مرحله اجرایی باشد؛ به این معنا که شرایط مربوط به ترکیب گروه، محل اجرا، الزامات محیطی و سایر محدودیت‌ها از ابتدا به شکل روشن و مکتوب در اختیار برگزارکننده قرار گیرد.
همچنین مشخص بودن مرجع تصمیم نهایی می‌تواند مانع از آن شود که یک برنامه پس از دریافت بخشی از تأییدها، در مرحله‌ای دیگر با شرایط متفاوت مواجه شود.
چنین سازوکاری به معنی حذف نظارت یا الزام نهادهای مسئول به موافقت با همه کنسرت‌ها نیست؛ بلکه می‌تواند مسیر تصمیم‌گیری را برای هر دو طرف شفاف‌تر کند. در این شرایط، برگزارکننده از ابتدا می‌داند چه الزامات و محدودیت‌هایی وجود دارد و دستگاه مسئول نیز می‌تواند بر مبنای ضوابط مشخص درباره برگزاری یا برگزار نشدن یک برنامه تصمیم بگیرد.
اکنون لغو تور کنسرت‌های گروه پالت تازه‌ترین موردی است که دوباره این مسئله را به صدر اخبار موسیقی بازگردانده است. در کنار آن، پروژه ایرانم علیرضا قربانی در خراسان رضوی هنوز تاریخ مشخصی ندارد و تجربه اخیر گروه لیان نیز نشان داده است موضوع یکسان بودن ضوابط اجرا در شهرهای مختلف همچنان یکی از مسائل مورد بحث موسیقی زنده است.
در نهایت، پرسش اصلی نه فقط درباره یک کنسرت یا یک گروه، بلکه درباره میزان پیش‌بینی‌پذیری فرایند برگزاری اجراهای صحنه‌ای است؛ اینکه هنرمند، تهیه‌کننده و مخاطب در چه مرحله‌ای می‌توانند مطمئن باشند مجوزها و هماهنگی‌های انجام‌شده در نهایت به برگزاری کنسرت منجر خواهد شد.
