نقش موسیقی کودک و نوجوان در تربیت؛ گفتگو با مهدی زارع | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ مهدی زارع، پژوهشگر موسیقی و آهنگساز، در جدیدترین اظهارات خود به بررسی ابعاد روان‌شناختی و تربیتی هنر اول در سنین پایه پرداخته است. او معتقد است تمامی ویژگی‌های بنیادین انسان، از علایق شخصی تا نوع دریافت از جهان پیرامون، در همان سال‌های نخستین زندگی پی‌ریزی می‌شود. به باور این پژوهشگر، آنچه کودک در این دوران می‌بیند و می‌شنود، مستقیماً در حافظه عاطفی او حک شده و آینده او را می‌سازد.
موسیقی به مثابه ابزار تربیت و یادگیری
زارع با اشاره به اینکه کودکی صرفاً دوره‌ای برای گذر زمان نیست، توضیح داد که موسیقی باید به عنوان بخشی از فرایند یادگیری نگریسته شود. او در این باره می‌گوید:
همان‌طور که الگو‌های رفتاری والدین برای کودک نوعی آموزش محسوب می‌شود، موسیقی نیز نه یک امر حاشیه‌ای، بلکه بخشی از فرایند یادگیری و تربیت است؛ فرایندی که می‌تواند در آینده، ذائقه هنری و حتی نگرش اجتماعی فرد را تحت‌تأثیر قرار دهد.
این آهنگساز تأکید دارد که نگاه به موسیقی کودک و نوجوان نباید سطحی باشد. تولید اثر برای این گروه سنی مستلزم شناخت دقیق روان‌شناسی رشد و زبان قابل‌فهم برای آن‌هاست، چرا که کودک شنونده‌ای منفعل نیست و با کنجکاوی تمام، هر نغمه و واژه را تحلیل می‌کند.
ضرورت هماهنگی شعر و ملودی با دنیای ذهنی کودک
یکی از محورهای مهم سخنان زارع، اهمیت وسواس در انتخاب واژگان و ریتم بود. او معتقد است اگر مضمون یا ریتم اثر با جهان ذهنی کودک هم‌خوانی نداشته باشد، ارتباط مؤثری شکل نمی‌گیرد. ملودی‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند که به‌جای ایجاد فشار ذهنی، امکان تکرار و یادگیری را فراهم کنند. وی در این رابطه افزود:
وقتی آموزش در بستر موسیقی ارائه می‌شود، هم‌زمان بخش‌های مختلفی از ذهن فعال می‌شوند و همین مسئله باعث افزایش ماندگاری، جذابیت و اثرگذاری محتوا می‌شود.
ایجاد بستر فرهنگی و نقش بازی در آموزش
این پژوهشگر بر این باور است که فرهنگ و هنر اموری «کاشتنی» نیستند، بلکه باید در بستری مناسب شامل پویانمایی‌ها، کتاب‌ها و بازی‌های آموزشی رشد کنند. او با تأکید بر اینکه جهان کودک، جهان بازی است، خاطرنشان کرد:
- آموزش‌های غیرمستقیم از طریق قصه و شعر بسیار مؤثرتر از دستورات مستقیم هستند.
- زبان «باید و نباید» برای کودکان کارساز نیست و باید از تخیل بهره گرفت.
- زنجیره همکاری نهادهای فرهنگی باعث می‌شود هنر به بخشی از زیست روزمره کودک تبدیل شود.
معرفی سازهای ایرانی و لزوم حمایت نهادهای رسمی
زارع در بخش پایانی سخنان خود، آشنایی با دنیای سازها، به‌ویژه سازهای ملی و بومی را برای شکوفایی استعدادهای کودکان ضروری دانست. او نمایش ساز در برنامه‌های تلویزیونی و انیمیشن‌ها را راهی برای بیدار کردن حس کنجکاوی در کودکان برشمرد.
وی همچنین خواستار ورود جدی نهادهایی نظیر وزارت آموزش‌وپرورش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان صداوسیما به این حوزه شد و تأکید کرد:
بخش خصوصی و هنرمندان، هرچند نقش مهمی دارند، اما به‌تنهایی قادر نیستند همه جامعه را پوشش دهند. اگر حمایت‌های رسمی شکل بگیرد، موسیقی کودک می‌تواند از یک فعالیت پراکنده، به یک جریان پایدار و ملی تبدیل شود.
