جای خالی موسیقی نواحی ایران در آثار حماسی؛ نقد رضا مهدوی | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ در ماههای گذشته، فضای شنیداری کشور شاهد تولید آثار متعددی در سبکهای موسیقی دستگاهی، پاپ و حتی مداحی با محوریت مفاهیمی همچون جنگ، شهادت، ایثار و وطندوستی بوده است. با این حال، آنچه در این میان به وضوح جایش خالی است، طنین موسیقی نواحی ایران و مقامهای اصیل اقوام مختلف است. موسیقی نواحی که ریشه در تمدنی چند هزارساله دارد، همواره یکی از قویترین ابزارها برای بیان رشادتها و حماسههای ملی بوده است.
هر یک از اقوام ایرانی بر اساس اقلیم و فرهنگ خود، آیینهایی را پدید آوردهاند که موسیقی، رکن اصلی آنهاست؛ از آیینهای کار و شادی گرفته تا سوگ و حماسه. اما پرسش اساسی اینجاست که چرا در شرایط حساس کنونی، از این ظرفیت عظیم برای تولید آثار ملی و میهنی بهرهبرداری نمیشود؟
ظرفیتهای نادیده گرفته شده موسیقی اقوام
رضا مهدوی، موسیقیپژوه و نوازنده، در تحلیل این وضعیت معتقد است که موسیقی نواحی ایران سرشار از نغمههای حماسی است. او در این باره میگوید: شاید باور نکنید، اما موسیقی نواحی ما حتی در دل لالاییهای مادرانه نیز مفاهیم عمیقی را جای داده است. ایرانیان در طول تاریخ هرگز جنگطلب نبودهاند، اما همواره از سرزمین خود دفاع کردهاند و این روحیه دفاعی در موسیقی کار، شکار و سوگ اقوام به وضوح دیده میشود.
او با تأکید بر اینکه موسیقی همپای مشاغل و زیست مردم در جایجای ایران حیات داشته، افزود: در دنیای امروز باید از این امکان بهرهبرداری کنیم. طی ماههای اخیر که مردم برای دفاع از تمامیت ارضی به میدان آمدند، آثار مختلفی تولید شد، اما سهم موسیقی نواحی ایران بسیار ناچیز بود که این خود جای سوال جدی دارد.
لزوم بازتولید آثار فولکلوریک برای انسجام ملی
مهدوی بر این باور است که بسیاری از قطعات فولکلوریک که برای فارسیزبانان آشنا هستند، قابلیت بازتولید و تنظیم مجدد را دارند. او تأکید کرد: بازتولید این آثار در شرایط فعلی میتواند به تهییج مثبت و ایجاد انسجام بیشتر میان مردم منجر شود. با توجه به اینکه در کلانشهری مثل تهران، قومیتهای مختلفی زندگی میکنند، پخش ملودیهای متنوع نواحی در تجمعات و برنامهها، قطعاً کیفیت و تأثیرگذاری تولیدات هنری را ارتقا میدهد.
این کارشناس موسیقی در پاسخ به این سوال که چه تمهیداتی برای احیای این سبک لازم است، گفت: باید نهاد یا فردی دلسوز پای کار بیاید و هنرمندان کمتوقع اما توانمند نواحی را گرد هم آورد. ما پتانسیل تبدیل آثار نواحی به سرودهای مقاومتی و میهنی را داریم، اما متأسفانه تاکنون ارادهای برای فراهم کردن این شرایط وجود نداشته است.
نقد عملکرد صداوسیما و حمایت از جوانان
بخش دیگری از سخنان مهدوی به نقد عملکرد رسانه ملی اختصاص داشت. او با انتقاد از رویکرد صداوسیما نسبت به موسیقی نواحی ایران گفت: تلویزیون باید برای یکبار هم که شده، فضای پخش را برای آثار فولکلوریک باز کند. از طریق آزمون و خطا است که استعدادهای جوان شناخته میشوند و کیفیت آثار ارتقا مییابد.
او همچنین به حضور جوانان مستعد در این عرصه اشاره کرد و افزود: مطلع هستم که برخی جوانان در این شرایط جنگی آثاری تولید میکنند که گاهی به دلیل ضعف در شعر یا موسیقی رد میشوند. این افراد باید حمایت شوند تا با تجربه کسب کردن، به استانداردهای لازم برسند. من همکاری با این هنرمندان و نهادها را وظیفه خود میدانم؛ چرا که در این روزها، هنرمندان باید بیش از هر زمان دیگری در کنار مردم باشند.
