ناگفتههای علی رهبری از ارکستر سمفونیک تهران و اپرای مارینسکی | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ علی رهبری از برجستهترین رهبران ارکستر جهان است که سالها با ارکسترها و اپراهای معتبر اروپا همکاری داشته است. او که تحصیلکرده هنرستان عالی موسیقی تهران و آکادمی موسیقی وین است، در دهههای گذشته در کشورهایی چون اتریش، بلژیک، جمهوری چک و اسپانیا فعالیت کرده است. رهبری علاوه بر فعالیت جهانی، در مقاطعی مدیریت هنری ارکستر سمفونیک تهران را بر عهده داشت و همواره مواضع صریحی درباره موسیقی کلاسیک ایران داشته است.
دلتنگی برای ایران در میان شکوه اپرای مارینسکی
علی رهبری در پاسخ به این سوال که زندگی این روزهایش شبیه سکوت است یا موسیقی، از پیوند ناگسستنی خود با وطن گفت. او با اشاره به موفقیتهایش در روسیه اظهار داشت: «این روزها با وجود اینکه در کارم بسیار موفق بودهام و کنسرتهای اخیرم در مارینسکی درجهیک بودند، اما وقتی خبرهایی از ایران میرسید، مدام دلم میسوخت. دل من همیشه با ایران و مردم است و در این شرایط نمیتوانم خوشحال باشم.»
او با تاکید بر مسئولیت حرفهای هنرمند افزود: «برای یک موزیسین، موسیقی فقط تفنن نیست؛ این حرفه من است و باید در هر شرایطی ادامه پیدا کند. من حتی زمانی که پسرم فوت شده بود، تنها یک روز بعد باید در تهران کنسرت میدادم و نتوانستم آن را لغو کنم. با این حال، غم ما برای ایران صد برابر است و آدم نمیتواند خودش را از این وضعیت جدا کند.»
چالشهای رهبری ارکستر و خاطرهای از یک غافلگیری
رهبری که بیش از دو هزار کنسرت بزرگ را رهبری کرده است، درباره مفهوم غافلگیری روی صحنه معتقد است که آمادگی دقیق مانع از اتفاقات غیرمنتظره میشود. با این حال، او به خاطرهای عجیب اشاره کرد: «در فستیوال کاسل آلمان، پارتیتور بسیار سنگین قطعهای مدرن وسط اجرای زنده از روی پوپیتر افتاد. همان لحظه آن را برداشتم و خوشبختانه دقیقاً همان صفحهای باز شد که باید میبود، وگرنه اجرا کاملاً به هم میریخت.»
او تاکید کرد که هنوز هم پیش از هر اجرا، همان اضطراب و جدیت روزهای نخست را دارد: «من از آن موزیسینهایی هستم که با وجود کار در سطح بینالمللی، هنوز هم هر بار که روز اول تمرین مقابل ارکستر میایستم، انگار برای اولین بار است که میخواهم ارکستر را رهبری کنم.»
تفاوت دنیای اپرا و ارکستر سمفونیک
این هنرمند برجسته که خود را در اصل یک «آهنگساز و رهبر ارکستر» میداند و نه معلم، درباره اهمیت تجربه در اپرا گفت: «یک رهبر ارکسترِ واقعاً خوب، توانایی واقعیاش را در اپرا نشان میدهد؛ زیرا باید همزمان مراقب خوانندهها، صحنه، بازی، احساسات و هماهنگی ارکستر باشد. من تا امروز بیش از ۴۰ اپرای بزرگ را رهبری و ضبط کردهام.»
او حضور در اپرای مارینسکی روسیه را به زندگی ماهی در آب زلال تشبیه کرد و افزود: «مارینسکی یکی از معتبرترین مراکز موسیقی جهان است. برای من افتخار بزرگی است که در کنار والری گرگیف فعالیت میکنم. این فقط یک موفقیت شخصی نیست، بلکه افتخاری برای نام ایران است که باید مسئولان بیشتر به آن توجه کنند.»
چرا ارکستر سمفونیک تهران از استانداردهای جهانی دور است؟
علی رهبری با نگاهی انتقادی به وضعیت ارکستر سمفونیک تهران، مشکل اصلی را نه در بودجه، بلکه در مدیریت و نبود رهبر حرفهای دانست. او تصریح کرد: «ارکستر سمفونیک مثل یک تیم ورزشی نیاز به مربی و رهبر باتجربه دارد. مشکل اصلی در ایران طی نیم قرن اخیر، نداشتن رهبر حرفهای بوده است؛ کسی که عمرش را صرف این کار کرده باشد و تجربه واقعی صحنههای بینالمللی را داشته باشد.»
او با اشاره به پتانسیل بالای نوازندگان ایرانی گفت: «نوازندگان در ایران توانمند هستند و بعضاً سطح آنها از مدیر خودشان بالاتر است. مسئله، کمبود استعداد نیست، مشکل اصلی نبود مدیریت حرفهای است. در سالهای ۹۴ و ۹۵، ارکستر هر هفته برنامه تازه داشت و سالنها پر میشد، اما اکنون با تکرار مکررات روبهرو هستیم.»
رؤیای ارکستر جهانی در ایران؛ واقعیت یا توهم؟
رهبری معتقد است ساختن ارکستری در تراز جهانی در ایران کاملاً ممکن است، به شرطی که تخصص بر روابط اولویت یابد. او خاطرنشان کرد: «کشورهایی مثل چین، ژاپن و کره جنوبی با انتخاب بهترینها، خودشان را ۵۰ سال جلو انداختهاند. ما در موسیقی کلاسیک نخبههای فعالی در دنیا داریم که بهمراتب بالاتر از رقبای منطقهای هستند، اما کسی به دنبالشان نمیرود چون جایگاه برخی افراد به خطر میافتد.»
